Mają one kluczowe znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej, usług ekosystemowych i funkcji społeczno-kulturowych lasów, stanowiąc fundament odpowiedzialnej i zrównoważonej gospodarki leśnej.

Powierzchnie referencyjne i ekosystemy reprezentatywne

Zgodnie z Przejściowym Standardem Odpowiedzialnej Gospodarki Leśnej FSC dla Polski (FSC-STD-POL-02-2024), Zasadą 6, organizacja leśna ma obowiązek utrzymywać, chronić lub przywracać usługi ekosystemowe i wartości przyrodnicze jednostki gospodarczej, minimalizując jednocześnie negatywne skutki prowadzonej działalności. Kryterium 6.5 wskazuje, że należy identyfikować i chronić powierzchnie referencyjne ekosystemów rodzimych, przywracając je tam, gdzie ich nie ma lub są niewystarczające, tak aby osiągnąć jak najbardziej naturalne warunki. Rozmiar chronionych obszarów oraz zastosowane środki ochronne są dostosowane do wartości ekosystemów, intensywności gospodarki leśnej i poziomu ryzyka działań prowadzonych na danym terenie.

W Nadleśnictwie Góra Śląska wyznaczono takie powierzchnie referencyjne, które przedstawiają istniejące w krajobrazie ekosystemy i ich mozaiki, a ich lokalizacje zostały dokładnie zaznaczone na mapach, co ułatwia monitorowanie i ochronę tych terenów. Wytyczne dotyczące ich ewidencjonowania i oznaczania są ściśle powiązane z procedurami FSC, zapewniającymi przejrzystość i zgodność działań ochronnych z międzynarodowymi standardami.

Lasy HCV – szczególne wartości ochronne

Zgodnie z Zasadą 9 Standardu FSC, Nadleśnictwo identyfikuje i utrzymuje obszary o szczególnych wartościach ochronnych poprzez podejście przezornościowe i współpracę ze społecznościami lokalnymi oraz ekspertami. Wartości HCV obejmują:

• HCV 1 – Różnorodność gatunkowa: obszary koncentracji różnorodności biologicznej, w tym gatunków endemicznych, rzadkich lub zagrożonych, o znaczeniu krajowym, regionalnym lub globalnym.

• HCV 2 – Ekosystemy i mozaiki na poziomie krajobrazu: nienaruszone lub stosunkowo naturalne krajobrazy leśne i mozaiki ekosystemów, wspierające populacje większości naturalnie występujących gatunków w ich naturalnym rozmieszczeniu.

• HCV 3 – Ekosystemy i siedliska: rzadkie, zagrożone lub kluczowe siedliska i ostoję przyrodnicze.

• HCV 4 – Kluczowe usługi ekosystemów: obszary zapewniające fundamentalne funkcje przyrodnicze, takie jak ochrona zlewni, kontrola erozji gleb i stabilizacja wód.

• HCV 5 – Potrzeby społeczności lokalnych: tereny i zasoby mające krytyczne znaczenie dla lokalnych społeczności lub ludności rdzennej w zakresie podstawowych potrzeb, takich jak żywność, woda i środki do życia.

• HCV 6 – Wartości kulturowe i duchowe: miejsca, krajobrazy i zasoby o znaczeniu kulturowym, archeologicznym, historycznym, ekologicznym lub religijnym dla społeczności lokalnych lub ludności rdzennej.

Wykaz pow. HCV znajduje się w załączniu.

Uwagi i wnioski do lasów w kategorii HCV można składać w sposób ciągły na wzorze zamieszczonym poniżej.

Konsultacje i monitoring

Nadleśnictwo Góra Śląska prowadzi aktywne działania w zakresie monitorowania i utrzymania obszarów HCV i ekosystemów referencyjnych. Społeczeństwo oraz zainteresowane strony mogą uczestniczyć w konsultacjach, zwłaszcza dotyczących obszarów HCV 4 oraz HCV 6, czyli terenów mających kluczowe znaczenie dla usług ekosystemowych oraz znaczenie kulturowe, ekologiczne, gospodarcze lub religijne dla lokalnych społeczności.

Dokładna lokalizacja wyznaczonych ekosystemów referencyjnych i lasów HCV została opracowana w postaci map i załączników, a uwagi i wnioski dotyczące tych obszarów można zgłaszać w sposób ciągły, z wykorzystaniem przygotowanego formularza.

Dzięki takim działaniom Nadleśnictwo nie tylko chroni najcenniejsze elementy przyrody, lecz także integruje ochronę przyrody z gospodarowaniem lasami, zachowując ich trwałość i funkcje dla przyszłych pokoleń.